Pierwszy dzień w szkole

Pierwszy dzień w szkole? Jak przygotować dziecko, żeby czuło się spokojniej
Pierwszy dzień w szkole to wielkie wydarzenie. Dla dziecka to nowy budynek, nowe twarze, nowe zasady i mnóstwo emocji naraz. Dla rodzica często też — bo trudno nie myśleć: „Czy sobie poradzi?”, „Czy nie będzie tęsknić?”, „Czy nie poczuje się zagubione?”. Dobra wiadomość jest taka, że dziecku można bardzo pomóc. Nie chodzi o to, żeby całkowicie usunąć stres, bo lekka trema przed nowym etapem jest zupełnie normalna. Chodzi o to, żeby dziecko poczuło: „Dam radę. Mam coś swojego. Rodzice są blisko, nawet jeśli nie siedzą obok mnie w ławce”.

Mały „strażnik odwagi”
Świetnym pomysłem może być mała zabawka, breloczek, maskotka albo drobny talizman, który dziecko zabierze ze sobą do plecaka. Może to być: mała miękka maskotka, breloczek przy plecaku, mały gniotek antystresowy, figurka lub drobny gadżet, kolorowy kamyczek, mały przedmiot wybrany razem z rodzicem. Taki drobiazg może stać się „magicznym strażnikiem odwagi”. Dziecko wie, że ma przy sobie coś znajomego, coś z domu, coś, co przypomina mu rodziców i daje poczucie bezpieczeństwa. Można powiedzieć: „To jest Twój mały strażnik". Będzie siedział w plecaku i pilnował, żebyś pamiętał, że jesteś dzielny.” Dla dorosłego to drobiazg. Dla dziecka — ogromna sprawa.

Mały znak od mamy lub taty
Bardzo prosty, a piękny pomysł: mała karteczka schowana do śniadaniówki, piórnika albo kieszonki plecaka. Jeśli dziecko jeszcze nie czyta, nie trzeba pisać długich wiadomości. Wystarczy narysować coś prostego: serduszko, kwiatka, uśmiechniętą buźkę, słoneczko, gwiazdkę, buziaka albo symbol, który dziecko dobrze zna z domu. Można wcześniej powiedzieć: „Jak zobaczysz to serduszko, to pamiętaj, że mama o Tobie myśli.” Albo: „Ten kwiatek jest ode mnie. Jak będzie Ci smutno, popatrz na niego i przypomnij sobie, że po szkole się widzimy.” Dla dorosłego to zwykły rysunek. Dla dziecka może być jak mały kawałek domu schowany w plecaku.

Przećwiczcie szkolny poranek wcześniej
Dzieci mniej boją się tego, co już znają. Dlatego warto przed pierwszym dniem zrobić małą próbę generalną. Można wspólnie: spakować plecak, wybrać ubranie, przejść trasę do szkoły, zobaczyć wejście do budynku, porozmawiać, gdzie jest szatnia, ustalić, kto odbiera dziecko i o której. Taki „trening” daje dziecku poczucie kontroli. A to bardzo zmniejsza stres. Dziecko, które wie, co po kolei się wydarzy, czuje się dużo pewniej.

Nie strasz szkołą
Czasem dorośli mówią bez złej intencji: „W szkole to się dopiero zacznie”, „Tam już nie będzie zabawy”, „Pani nie będzie za Tobą biegać”, „Musisz być grzeczny, bo inaczej…”. Lepiej tego unikać. Dziecko powinno kojarzyć szkołę z nową przygodą, nie z karą. Zamiast straszyć, warto mówić spokojnie: „Poznasz nowe dzieci”, „Będziesz uczyć się ciekawych rzeczy”, „Na początku może być trochę dziwnie, ale potem wszystko stanie się znajome”, „Zawsze możesz zapytać panią, jeśli czegoś nie wiesz”. To ogromna różnica. Słowa rodzica potrafią albo dodać dziecku odwagi, albo niepotrzebnie zwiększyć stres.

Ustalcie plan na tęsknotę
Tęsknota za rodzicem jest normalna. Warto nie udawać, że jej nie będzie. Lepiej powiedzieć dziecku, co może zrobić, gdy poczuje smutek. Na przykład: „Jeśli zatęsknisz, dotknij breloczka przy plecaku i pomyśl: mama po mnie wróci”, „Jeśli będzie Ci smutno, możesz powiedzieć pani”, „Możesz spojrzeć na serduszko ode mnie”, „Możesz przytulić swojego małego strażnika w plecaku”, „Po szkole opowiesz mi, co było fajne, co było trudne i co Cię zaskoczyło”. Dziecko dostaje wtedy konkretny plan działania, a nie tylko hasło: „Nie martw się”. A plan daje poczucie bezpieczeństwa.

Wybierzcie razem coś do szkoły
Dzieci lubią mieć wpływ na swoje rzeczy. Wspólne wybranie worka, bidonu, śniadaniówki, gumki, ołówka czy małej maskotki do plecaka może pomóc oswoić szkolny temat. To nie musi być wielka wyprawka za milion monet. Czasem wystarczy jeden drobiazg, który dziecko samo wybierze i powie: „To moje”. Taki przedmiot może sprawić, że szkoła zacznie kojarzyć się nie tylko ze stresem, ale też z czymś przyjemnym i własnym.

Zróbcie z pożegnania krótki rytuał
Poranne rozstanie przy drzwiach szkoły bywa trudne. Im dłużej trwa, tym często trudniej dziecku wejść do środka. Dlatego dobrze jest ustalić prosty rytuał pożegnania. Może to być: przytulenie, buziak w policzek, przybicie piątki, specjalne hasło, pomachanie ręką, „buziak w dłoń” na zapas. Na przykład: „Przytulas, piątka i idziesz odkrywać świat.” Albo: „Buziak w dłoń, chowasz go do kieszonki i masz go przy sobie cały dzień.” Krótki, spokojny rytuał pomaga dziecku zrozumieć, że rozstanie jest normalne i że rodzic zawsze wróci.

Nie uciekaj po cichu
Czasem rodzic, widząc płacz dziecka, chce szybko zniknąć, żeby „było łatwiej”. Niestety dla dziecka może to być jeszcze trudniejsze. Lepiej pożegnać się spokojnie, jasno i krótko: „Teraz idziesz do sali, a ja wrócę po Ciebie po zajęciach”, „Kocham Cię. Dasz radę. Widzimy się po szkole.” Dziecko potrzebuje pewności, nie niepewności. Nawet jeśli pojawią się łzy, spokojne pożegnanie daje mu jasny komunikat: „Wiem, co się dzieje. Rodzic wróci.”

Po szkole daj dziecku chwilę
Pierwszy dzień może być bardzo intensywny. Nie każde dziecko od razu opowie wszystko w samochodzie albo przy drzwiach. Niektóre dzieci potrzebują najpierw odpocząć, zjeść, pobawić się albo po prostu pomilczeć. Zamiast zasypywać pytaniami, można zapytać lekko: „Co było dziś najfajniejsze?”, „Czy coś Cię zaskoczyło?”, „Z kim siedziałeś?”, „Czy Twój strażnik odwagi się przydał?”, „Czy serduszko od mamy było w plecaku?”. I dać dziecku czas. Czasem opowieść przyjdzie dopiero wieczorem, przy kąpieli albo przed snem.

Małe rytuały robią wielką różnicę
Dzieci lubią powtarzalność. Mały rytuał przed szkołą może bardzo pomóc. Może to być: wspólne pakowanie plecaka wieczorem, wybieranie ubrania dzień wcześniej, spokojne śniadanie, przybicie piątki przed wyjściem, hasło: „Dzielny uczeń rusza w świat!”, machanie przez okno, wieczorna rozmowa o tym, co fajnego może wydarzyć się jutro. Rytuał daje dziecku poczucie bezpieczeństwa: „Wiem, co się wydarzy. To jest nasze.”

Najważniejsze: spokój rodzica
Dzieci bardzo dobrze wyczuwają emocje dorosłych. Jeśli rodzic jest bardzo zdenerwowany, dziecko często przejmuje ten stres. Warto więc mówić spokojnie, z uśmiechem i pewnością: „To duży dzień, ale poradzisz sobie”, „Będziemy po Ciebie”, „Jesteśmy z Ciebie dumni”, „Możesz się trochę stresować, to normalne”, „Nie musisz wszystkiego umieć od razu”. Dziecko nie musi usłyszeć stu porad. Czasem najbardziej potrzebuje prostego komunikatu: „Jesteś bezpieczny. Wierzę w Ciebie. Wrócę po Ciebie.”

Pierwszy dzień w szkole to początek nowej przygody
Szkoła to nie tylko lekcje, zeszyty i dzwonki. To też nowe znajomości, samodzielność, małe sukcesy i pierwsze wielkie opowieści po powrocie do domu. A jeśli w plecaku schowa się mała maskotka, breloczek, karteczka z serduszkiem albo „strażnik odwagi”, ten pierwszy krok może być dużo łatwiejszy. Bo czasem dziecku naprawdę wystarczy mały przedmiot, który po cichu przypomina: „Dasz radę. Mama i tata są blisko. To tylko pierwszy krok.”